DI TÍCH LỊCH SỬ, KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT MIẾU TỔ SƯ
(Chùa Bà Thiên Hậu)
Miếu tổ sư nhân dân quen gọi là Chùa Bà Thiên Hậu. Xưa thuộc thôn Bình Thành, huyện Phước Long, dinh Trấn Biên, phủ Gia Định. Nay thuộc phường Bửu Long, Thành phố Biên Hòa, tỉnh Đống Nai.
Miếu do cộng đồng người Hoa bang Hẹ xây dựng vào nam Khang Hy thứ 16 (1680) thờ tam vị Thánh tổ ( tam tổ nghề): Ngũ Đăng ( nghề đá), Lỗ Ban ( nghề mộc), Uất Trì Cung ( nghề rèn). Sau phối thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu và Quan Thánh Đế Quân. Miếu được đại trùng kiến vào năm Giáp Ngọ (1894) với vật liệu chính là đá xanh Bửu Long (tường, cột, nền, khuôn cửa … ) và được tu bổ nâng cấp vào các năm 1904, 1924, 1941, 1967, 1970, 2001. Đặc biệt vào năm Canh Dần (2010), được sự hỗ trợ của cộng đồng người Hoa trong và ngoài nước, Ban Trị sự miếu đã tiến hàn đại trùng tu phục hồi toàn bộ ngôi miếu tạo nên diện mạo kiến trúc khang trang và bề thế.
Miếu Tổ Sư tọa lạc trong khuôn viên rộng 2800 mét vuông, thuộc khu di tíc danh thắng Bửu Long, mặt tiền hướng ra sông Đồng Nai, lưng dựa vào núi Long Ân tạo thế “ ỷ sơn hướng hải”. Miếu gồm ba tòa nhà riêng biệt liên kết với nhau theo bố cục mặt bàng tổng thể kiểu “nội công ngoại quốc” gồm: Tiền điện, Trung điện, Chánh điện, hai dãy nhà Tiền bối, nhà khách và nhà bếp bao quanh. Hệ thống mái lợp ngói âm dương ống ngõa kiệu “trùng thềm, điệp ốc”. Đặc biệt, trên mái Tiền điện và Chánh điện trang trí các mảng tranh tượng gốc Cây Mai và đá xanh Bửu Long thể hiện điển tích Trung Hoa xưa như: Lưỡng long triều dương, kỳ lân xuất thế, thiếu nữ gieo cầu, diễn võ đài, vinh quy bái tổ, bát tiên quá hải, thiên đình hội triều, ông nhật, bà nguyệt, tiên đồng ngọc nữ, cá hóa long, phụng ngậm cuốn thư tượng trưng cho âm dương hòa hợp, hạnh phúc phồn vinh. Ngoài ra, miếu còn bảo lưu được rất nhiểu hiên vật có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học như: tượng đá Tổ nghề Đá, Mộc, Rèn (1680); thuyền bát nhã bằng gỗ quý chạm nổi đề tài “Lục quốc phong tướng”, ngọn đèn thất tinh bằng đồng thời nhà Thanh; kiệu gỗ thời vua Đồng Trị (1862), chuông đồng thời vua Minh Mạng, hệ thống các hoành phi, liễn đối, bao lam tren 100 năm, các trang thờ bằng đá xanh Bửu Long được các nghệ nhân đá chạm khắc tinh xảo mang tính nghệ thuật cao.
Hàng năm Miếu Tổ Sư tổ chức các lễ hội theo tiết âm lịch như: Khai ấn tổ nghề (20/1), Vía Thiên Hậu Thánh Mẫu (23/3), Vía Tổ Sư (13/6), và Vía Quan Thánh Đế Quân (24/6). Trong đó lễ Vía Tổ Sư ( lễ hội Làm Chay) là lễ hội truyền thống lớn nhất diển ra trong ba gày liên tiếp để tri ân tam vị tổ nghề và cầu an, cấu phúc cho nhân dân đã thu hút đông đảo cộng đồng người Hoa – Việt về dự.
Miếu Tổ Sư là một trung tâm văn hóa hiện tồn minh chứng cho lịch sử buổi đầu khai thiên lập địa ở cùng đất phương Nam của người Hoa bang Hẹ, đánh dấu bước phát triển quan trọng của vùng đất Biên Hòa – Đồng Nai trên lĩnh vự: Kinh tế, Văn hóa, Xã hội.
Miếu Tổ Sư ( chùa Bà Thiên Hậu Bửu Long) được UBND tỉnh Đồng Nai xếp hạng là di tich lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh ( Quyết định số 981/QĐ – UBND ngày 28/3/2008).
Bửu Long, Ngày tháng Năm 2010
BAN TRỊ SỰ
MIẾU TỔ SƯ ( CHÙA BÀ THIÊN HẬU)
